Yep. They know it’s Christmas time

Ik was eind van de middag even in de supermarkt. Er moest eten op tafel komen en ik had nog niks in huis. Dat kan gebeuren. Mij gebeurt het vaak.

Toen ik met een pot doperwten in mijn tas weer richting de fiets liep, hoorde ik muziek. ‘Feed the wooohoorld! Let them know it’s Christmas tiiihiiime!’ klonk het uit de speakers. Mijn eerste gedachte was: ‘Nu al?’, maar het is natuurlijk alweer begin november. Het is er hoog tijd voor.

Goed. ‘Feed the world’ dus. ‘Do they know it’s Christmas time’ van Band Aid. Dat nummer doet iets met me. Altijd.

Vroeger blèrde ik het vol verontwaardiging en een opspelend rechtvaardigheidsgevoel keihard mee. Tegenwoordig niet meer. Want eigenlijk is het een heel raar lied, vol vreemde stereotyperingen.

‘There won’t be snow in Africa this Christmas time’ Klopt. Met kerst valt er geen sneeuw in Afrika. Maar dat komt omdat in het grootste deel van Afrika kerst in de zomer valt. En in de zomer is er ook geen sneeuw in Nederland. Wij zien Afrika als het continent van woestijnen en verzengende hitte, maar dat beeld klopt niet helemaal. Er zijn landen in Afrika waar het op z’n tijd wel degelijk sneeuwt.

‘Do they know it’s christmas time?’ Waarschijnlijk weten ze dat wel, ja. Afrikanen zijn niet achterlijk of wereldvreemd. Een groot aantal Afrikanen is christen, dus ga er maar vanuit dat ze weten wanneer het kerst is.

‘The greatest gift they get this year is life.’ Moet je Afrikaan zijn om het leven als grootste cadeau te zien dit jaar? Geldt dat niet voor ieder mens, rijk of minder rijk gezegend? ’t Is niet zo dat elke gemiddelde Afrikaan dagelijks de dood in de ogen kijkt.

Wij denken nogal betuttelend over Afrika. Alsof Afrika gered moet worden. Door ons blanken. Alsof onze rijkdom onze eigen verdienste is, in plaats van puur geluk. Veel blanken lijden aan een ‘White Savior Complex’. Een stoornis waarbij de blanke denkt dat hij superieur is ten opzichte van zijn andersgekleurde medemens. Dat is neerbuigend, bevooroordeeld en beledigend.

En dan het klapstuk. ‘Well, tonight thank God it’s them, instead of you!’ Pardon…? Serieus…? En dat uit de mond van Bono? ‘Here, dank U voor ons dagelijks brood. En dank U dat zij vandaag sterven van de honger en ikke niet. Amen.’ Dat stukje is zó zeldzaam belachelijk… God ziet me aankomen, zeg…

‘Pray for the other ones’ Wie zijn ‘the other ones’? Het klinkt niet echt als naaste. Het heeft iets van een wijzend vingertje.

‘Where nothing ever grows, no rain nor rivers flow.’ Klopt niet helemaal. Er groeit van alles en nog wat in Afrika. Niet altijd, maar vaak wel. En het regent er ook regelmatig. Pak er een wereldkaart bij en je kunt de rivieren in Afrika aanwijzen.

Het lied gaat aan alle kanten voorbij aan de oorzaak van de hongersnood in Ethiopië in 1984. Er was niet alleen honger door droogte, maar ook door de regering die bepaalde etnische groepen bewust uithongerde. Van geld dat vanuit het westen naar Ethiopië werd gestuurd om de honger te bestrijden, werden wapens gekocht. Dramatisch.

Ik bedenk al deze kritiek niet zelf, hoor. Google op ‘Band Aid criticism’ en je vindt nog veel meer onderbouwd commentaar. Bob Geldof wordt er inmiddels een beetje moe van. Snap ik wel. Ik trek zijn goeie intenties niet in twijfel.

Maar hoe goedbedoeld het lied ook was, ik kan het niet meer mee blèren. Jammer, want dat gevoel van verontwaardiging en strijdlust dat ik er als puber bij voelde, was best lekker.

Kans bestaat dat ik dit nummer nu ook voor jou heb verpest.

In dat geval: Sorry. Zing maar een ander kerstliedje. ‘All I want of Christmaaaas is youhououou’ bijvoorbeeld. Of ‘Driving home for Christmas.’ Minder diepgang, maar dan loop je ook niet het risico om hele domme dingen te zingen. De diepgang bewaren we wel voor na december. Lijkt me goed.

‘Nou zeg… Ben je nu klaar, Lilian?’ hoor ik je denken. Ja. Ik ben klaar. Mijn volgende stukje wordt weer grappig in plaats van boos. Beloofd. Voor alles is een tijd.

Ik wens je alvast een heel vrolijk kerstfeest.

 

 

2 gedachten over “Yep. They know it’s Christmas time

  1. Ga zo door Lilian.
    Je bent een mens zo naar mijn hart. Ik kan het zelf niet opschrijven. Ik ben koekebakker en Afrikaanse. Daarom schrijf ik liever niet, maar ik zie wat jij ziet. Dat doet mij goed dat ik niet de enige ben. Onrecht moet beschreven worden…..

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *